علت آب دادن و خرابی شیر پایین رادیاتور شوفاژ چیست؟

شیر پایین رادیاتور شوفاژ از قطعات مهم در سیستم گرمایشی است که وظیفه کنترل ورود و خروج آب گرم به رادیاتور را بر عهده دارد. این شیر تنظیم دمای اطراف را انجام می دهد و همچنین در زمان هواگیری و نحوه تنظیم شیر پایین رادیاتور شوفاژ نقش مهمی ایفا می‌ کند. در برخی مواقع کاربران با مشکل نشتی مواجه می شوند که شناخت علت آب دادن شیر پایین رادیاتور شوفاژ برای جلوگیری از خرابی‌ های بیشتر ضروری است. که در صورت بروز هرگونه نشتی یا عملکرد نادرست، انجام تعمیر شیر پایین رادیاتور توسط افراد متخصص می ‌تواند باعث افزایش عمر سیستم گرمایشی و بهبود بازدهی رادیاتورها شود. ما در ادامه بیشتر در مورد اینکه شیر پایین رایاتور شوفاژ چیست؟ و علت آب دادن شیر پایین رادیاتور و … صحبت خواهیم کرد.

شیر پایین رادیاتور شوفاژ چیست؟

شیر پایین رادیاتور در سیستم ‌های گرمایشی خانگی بسیار مهم است که وظیفه کنترل جریان آب گرم ورودی و خروجی درون رادیاتور دارد. این شیر معمولاً در قسمت پایین رادیاتور نصب می‌ شود و همراه با شیر بالایی، تعادل حرارتی را در سیستم برقرار می‌ کند. در واقع، با تنظیم شیر پایین رادیاتور شوفاژ به درستی می ‌توان شدت گردش آب و در نتیجه میزان گرمای خروجی رادیاتور را کنترل کرد.

در سیستم شوفاژ مرکزی آب گرم توسط پکیج یا موتورخانه از طریق لوله‌ ها وارد رادیاتورها می ‌شود و بعد از تبادل حرارت از مسیر خروجی که همان شیر پایین رادیاتور است، مجدداً به سیستم بازمی ‌گردد. وجود این شیر به تنظیم فشار و تعادل دمایی در بین رادیاتورهای مختلف کمک زیادی می‌ کند.

گاهی به دلایل مختلفی مانند فرسودگی واشر، رسوب ‌گیری یا نصب غیراصولی شیر دچار نشتی شده و موجب آب ‌دادگی شود. در چنین شرایطی دانستن علت آب دادن شیر پایین رادیاتور شوفاژ برای جلوگیری از آسیب ‌های بیشتر به دیوار یا کف خانه اهمیت دارد.

همچنین آشنایی با نحوه تنظیم شیر پایین رادیاتور شوفاژ باعث می ‌شود گرمایش محیط به‌ صورت یکنواخت ‌تری صورت گیرد و مصرف انرژی نیز بهینه شود. در صورت مشاهده خرابی یا عملکرد نادرست، بهتر است برای تعمیر شیر پایین رادیاتور از تاسیسات724  مشاوره دریافت نمایید و با تعمیر به موقع از بروز مشکلات بزرگ ‌تر جلوگیری شود.

علت آب دادن شیر پایین رادیاتور شوفاژ چیست؟

علت های زیادی وجود دارد که باعث آب دادن شیر پایین رادیاتور می شود و در ادامه بیشتر به این موضوع می پردازیم:

فرسودگی واشر یا اورینگ شیر

نشت آب از شیر پایین رادیاتور یک مشکل رایج در سیستم ‌های گرمایشی است که اغلب ریشه در فرسودگی و خرابی اجزای آب‌ بندی داخلی آن دارد. مهم ‌ترین قطعاتی که باید مورد بررسی قرار گیرند واشرها و اورینگ‌ ها هستند که وظیفه اصلی‌ آن ها جلوگیری از خروج مایع خنک‌ کننده از نقاط حساس اتصال است.

این واشرها معمولاً از مواد لاستیکی با مقاومت بالا در برابر حرارت و فشار تولید می‌ شوند. ساختار آن ‌ها به گونه‌ ای طراحی شده است که یک درزگیری محکم میان بدنه ثابت شیر و قسمت متحرک یا چرخان آن ایجاد کنند. کارکرد مداوم واشرها در معرض آب داغ و تغییرات دمایی سیستم گرمایشی، به مرور زمان باعث تحلیل رفتن این مواد می‌ شود.

در اثر تماس طولانی‌ مدت واشرها با گرما، خاصیت الاستیسیته یا ارتجاعی واشرها کاهش می ‌یابد و خشک شده و ترک بر می دارد و این تغییرات فیزیکی، مانع از حفظ آب ‌بندی کامل می‌ گردد. نتیجه فرسودگی ها نشت تدریجی آب است که معمولاً به شکل چکه کردن از زیر شیر یا ناحیه اتصال شیر به لوله اتفاق می افتد و برای رفع این نشتی، تعویض واشر یا اورینگ آسیب ‌دیده تنها راهکار مؤثر برای بازگرداندن عملکرد صحیح و جلوگیری از اتلاف آب و آسیب احتمالی به محیط اطراف است.

رسوب‌ گرفتگی و خوردگی داخلی شیر

در بسیاری از منازل مخصوصاً در مناطقی که آب دارای سختی بالا است، یون ‌های کلسیم و منیزیم (املاح آهکی) موجود در آب به مرور زمان در حفره‌ ها و مجاری داخلی شیر پایین رادیاتور شوفاژ رسوب می‌ کنند. این انباشتگی کلسیت و املاح، مانع از بسته شدن کامل و محکم شیر می ‌شود. به این صورت که این رسوبات مانند یک مانع فیزیکی عمل کرده و روزنه‌ های بسیار ریزی در مسیر جریان آب ایجاد می‌ کنند که در نهایت منجر به پدیده چکه کردن یا نشتی مداوم می‌ گردد.

همچنین تماس دائمی اجزای فلزی شیر با آب داغ حاوی اکسیژن، فرآیند خوردگی شیمیایی را تسریع می ‌بخشد. این خوردگی به شکل زنگ ‌زدگی یا ایجاد لایه ‌های پوسته ‌پوسته بر سطح فلزات داخلی نمود پیدا می ‌کند. این تخریب ساختاری در کنار اینکه باعث ایجاد نقاط ضعف و نشت می‌ شود، مکانیزم داخلی شیر، به ‌ویژه قسمت ‌های دنده ‌ای و چرخشی آن را نیز دچار اختلال کرده و حرکت روان شیر را دشوار می‌ سازد.

نصب نادرست یا شل ‌شدن اتصالات شیر پایین رادیاتور شوفاژ

گاهی اوقات علت آب دادن شیر پایین رادیاتور مربوط به شیر نیست بلکه به نصب نادرست یا شل شدن اتصالات آن برمی‌ گردد و بسیار مهم است که شیر رادیاتور به درستی در محل خود نصب شود. اگر در مرحله نصب اولیه از مواد درزگیر مناسب مانند نوار تفلون به مقدار کافی استفاده نشده باشد، اتصال کاملاً آب ‌بندی نخواهد شد.

همچنین سفت کردن بیش از حد یا شل بودن مهره ‌های اتصال به لوله و بدنه شیر نیز باعث ایجاد شکاف ‌های میکروسکوپی می ‌شود. با توجه به اینکه سیستم گرمایشی دائماً تحت تأثیر نوسانات دما و فشار آب قرار دارد، این اتصالات اولیه ضعیف به تدریج سست شده و شرایط را برای خروج آب فراهم می‌ کنند.

همچنین در طول دوره کارکرد سیستم، ارتعاشات و لرزش ‌های طبیعی ناشی از گردش آب در لوله ‌ها، خصوصا هنگام فعالیت پکیج، می ‌تواند به مرور زمان باعث شود که مهره‌ های متصل به شیر کمی شل شوند. در صورتی که شیر به درستی تراز نشده باشد این شل ‌شدگی به سرعت منجر به نشتی از ناحیه اتصال بدنه شیر به لوله یا رادیاتور خواهد شد.

نحوه تعمیر شیر پایین رادیاتور شوفاژ

تعمیر در صورت فرسودگی واشر یا اورینگ

اگر علت آب دادن شیر پایین رادیاتور شوفاژ به دلیل فرسودگی واشر یا اورینگ داخلی باشد، این مشکل را می توان به راحتی رفع نمود. در مرحله اول لازم است پکیج یا سیستم گرمایشی کاملاً خاموش شود و جریان اصلی آب ورودی به مدار شوفاژ قطع گردد. برای تخلیه ایمن فشار باقی‌ مانده در لوله‌ ها و جلوگیری از فوران آب هنگام باز کردن شیر، باید شیر هواگیری بالاترین رادیاتور را برای مدت کوتاهی باز کنید تا فشار مدار کاهش یابد.

پس از اینکه از کاهش فشار مطمئن شدید با استفاده از آچار مناسب مهره‌ های اتصال شیر پایین رادیاتور را به آرامی باز کنید تا بتوانید قسمت متحرک یا مغزی شیر را خارج نمایید. در ادامه قطعه اصلی که نیاز به تعویض دارد(واشر یا اورینگ لاستیکی که معمولاً در انتهای مغزی قرار دارد) نمایان خواهد شد.

قطعه فرسوده، خشک یا پاره شده را با یک قطعه جدید، کاملاً هم‌ اندازه جایگزین کنید. قبل از نصب قطعات حتماً رزوه اتصالات را با نوار تفلون مرغوب بپوشانید تا آب ‌بندی به طور کامل تضمین شود. در نهایت با بستن کامل قطعات، سیستم را مجدداً پر کرده و عملکرد شیر را تحت نظر قرار دهید تا از عدم وجود هرگونه نشتی اطمینان حاصل شود.

تعمیر در صورت رسوب ‌گرفتگی و خوردگی داخلی

در مواردی که علت خرابی، رسوب و زنگ ‌زدگی داخل شیر پایین رادیاتور شوفاژ است، ابتدا رادیاتور را از مدار خارج کرده و شیر پایین را جدا نمایید. سپس با استفاده از محلول ضد ‌رسوب مخصوص (بر پایه اسید ضعیف یا سرکه گرم) داخل شیر را چند ساعت خیسانده و با برس فلزی کوچک یا مسواک تمیز کنید تا کلیه رسوبات و خوردگی ‌ها از بین بروند.

در صورت مشاهده خوردگی شدید یا ایجاد سوراخ در بدنه فلزی بهتر است شیر را تعویض کنید، زیرا ترمیم صرفاً موقت خواهد بود. پس از شست‌ و شو و خشک‌ کردن کامل، اجزای آن را مجدداً سرهم نموده و از سلامت اورینگ اطمینان حاصل کرده و اتصالات را با نوار تفلون آب ‌بندی کنید.

در مرحله آخر شیر را نصب و جریان آب را باز کنید تا عملکرد طبیعی آن بررسی شود. استفاده از فیلتر ضد‌رسوب در مسیر ورودی شوفاژ می‌ تواند از تکرار این مشکل جلوگیری نماید.

تعمیر در صورت نصب یا اتصالات نادرست

اگر علت نشت آب از شیر پایین رادیاتور به نصب نادرست یا شل شدن اتصالات بازگردد، رفع مشکل با بررسی اتصالات برطرف می گردد. به این صورت که ابتدا باید کل سیستم گرمایشی را خاموش کرده و با باز کردن شیر هواگیری، فشار و آب داخل مدار را به طور کامل تخلیه کنید تا هنگام کار، آب اضافی خارج نشود.

پس از تخلیه با استفاده از آچار مناسب، مهره ‌های اطراف شیر پایین را شل کرده و شیر را از محل اتصال جدا نمایید. لازم به ذکر است که تمام سطوح فلزی اتصال، رزوه‌ ها و لبه‌ های شیر و لوله باید از هرگونه رسوب، گچ یا بقایای مواد آب‌ بندی قدیمی کاملاً پاک شوند. همچنین از عدم وجود هرگونه ترک یا شکستگی فیزیکی در بدنه لوله یا محل اتصال اطمینان حاصل کنید.

پس از تمیزکاری نوار تفلون یا خمیر آب ‌بندی با کیفیت را به طور یکنواخت و مناسب روی رزوه‌ ها بپیچید. نکته بسیار مهم این است که هنگام بستن مجدد مهره‌ ها، باید تعادل را رعایت کنید، زیرا سفت کردن بیش از حد نیز می ‌تواند به رزوه ‌ها آسیب زده و خود منشأ نشتی شود. پس از نصب و تنظیم نیروی مناسب، مدار را مجدداً با آب پر کنید و فشار سیستم را به سطح استاندارد تنظیم نمایید.

نحوه تنظیم شیر پایین رادیاتور شوفاژ

با تنظیم شیر پایین رادیاتور سیستم را می توان بالانس نمود و از بروز مشکلات جلوگیری کرد. نحوه تنظیم شیر پایین رادیاتور اینگونه است:

آماده‌ سازی و تعیین هدف تنظیم شیر پایین رادیاتور

هدف از تنظیم شیر پایین، برقراری تعادل حرارتی (بالانس) در کل شبکه رادیاتورمی باشد و همه ی فضاها دمای مطلوب و یکسانی را تجربه می کنند و پکیج تحت فشار اضافی قرار نمی گیرد. ابتدا باید سیستم گرمایشی را روشن کرده و اجازه دهید حداقل 30 دقیقه فعال بماند تا آب به دمای عملیاتی نرمال برسد. لازم به ذکر است که تنظیم روی سیستم سرد نتایج درستی نخواهد داشت.

در ادامه باید تمام شیرهای ورودی (بالایی) را کاملاً باز کنید تا جریان آب به حداکثر برسد و تنها عامل محدود کننده، شیر تنظیم پایین باشد. با لمس کردن یا استفاده از ابزار اندازه ‌گیری، داغی و سردی رادیاتورها را مشخص کرده و اگر رادیاتورهای نزدیک به پکیج بیش از حد داغ هستند، به این معنی است که دبی آب ورودی به آن ‌ها بسیار بیشتر است و باید شیر پایین آن ‌ها را برای کاهش جریان بست.

کاهش جریان در رادیاتورهای داغ

برای کاهش جریان در رادیاتورهای داغ باید از ابزار مناسب (آچار آلن یا پیچ ‌گوشتی مخصوص) استفاده کرده و شیر پایین رادیاتورها را باز کنید. تنظیم شیر پایین به سادگی با چرخاندن در جهت عقربه‌ های ساعت انجام می ‌شود که موجب کاهش روزنه خروجی آب از رادیاتور می ‌گردد. نکته بسیار مهم این است که این کار باید به صورت تدریجی و مرحله ‌ای انجام شود و توصیه می‌ شود که در هر بار تنظیم، شیر را تنها به اندازه نصف دور (180 درجه) در جهت بستن بچرخانید.

پس از اعمال این تغییر کوچک، باید چند دقیقه (حدود 10 تا 15 دقیقه) صبر کنید تا حرارت رادیاتور تعدیل شود و سپس مجدداً دمای آن را با سایر رادیاتورها مقایسه نمایید. این فرآیند تکرارشونده، اساس بالانس کردن است. هرگز شیر پایین رادیاتور شوفاژ را تا انتها نبندید. بستن کامل می ‌تواند باعث شود آب پرفشار نتواند به طور موثر از پکیج خارج شود و به پمپ آسیب برساند.

افزایش جریان و کنترل اختلاف دما

پس از کاهش جریان در رادیاتورهای داغ، سیستم ممکن است دچار عدم تعادل در سمت دیگر شبکه شده باشد به این صورت که رادیاتورهای انتهایی همچنان سرد می باشند و یا دمای آن‌ ها به سطح مطلوب نرسیده است. در این مرحله تمرکز بر روی رادیاتورهای سردتر است.

برای افزایش جریان آب گرم به این رادیاتورها، باید شیر پایین رادیاتور شوفاژ آن‌ ها را به آرامی در خلاف جهت عقربه‌ های ساعت بچرخانید. همانند مرحله قبل این کار نیز باید به صورت تدریجی انجام شود تا از ایجاد مجدد گرمای بیش از حد در یک نقطه جلوگیری شود. در انتها کنترل دقیق اختلاف دمای بین ورودی و خروجی هر رادیاتور مهم است.

دمای آب ورودی از شیر بالا باید حدود 8 تا 12 درجه سانتی‌ گراد گرم ‌تر از دمای آب خروجی از شیر پایین باشد. اگر این اختلاف در همه رادیاتورها تقریباً یکسان باشد، سیستم به طور کامل بالانس شده است. پس از تثبیت تنظیمات، باید مجدداً دمای کلی محیط را بررسی کنید و مطمئن شوید که هیچ رادیاتوری بیش از حد سرد یا داغ نیست. این تنظیم دقیق به بهینه‌سازی مصرف انرژی و افزایش آسایش حرارتی در تمام فصول سرد سال منجر خواهد شد.

جمع بندی علت آب دادن شیر پایین رادیاتور شوفاژ چیست؟

شیر پایین رادیاتور شوفاژ در سیستم ‌های گرمایشی خانگی وظیفه کنترل جریان آب گرم ورودی و خروجی درون رادیاتور را دارد و تنظیم شیر پایین رادیاتور دقیق باید انجام گیرد تا سیستم گرمایشی بالانس گردد.

علت آب دادن شیر پایین رادیاتور شوفاژ فرسودگی واشرها، رسوبات و ایرادات نصب است که رفع نشت‌ های کوچک با ابزارهای ساده انجام می گیرد و برای تعمیر شیر پایین رادیاتور به صورت جدی‌، تخلیه کامل سیستم ضروری است. نحوه تنظیم شیر پایین رادیاتور شوفاژ بسیار مهم است و با بستن شیرهای نزدیک و باز کردن شیرهای دور (بالانس کردن جریان) و حفظ اختلاف دمای 8 تا 12 درجه سانتی ‌گراد، راندمان کل سیستم گرمایشی تضمین می ‌شود.

تعمیر و رفع مشکلات شیر پایین رادیاتور را بهتر است با کمک متخصصین انجام دهید و برای انجام این کار می توانید از تاسیسات 724 مشاوره دریافت نمایید. انواع تعمیر پکیج، خدمات برقی، تعمیر یخچال فریزر و … را از ما بخواهید و در صورت نیاز مشاورین ما جهت مشاوره بیشتر با شماره های موجود در صفحه برای خدمت رسانی به شما آماده هستند. 

سوالات متداول

چه ابزارهایی برای تنظیم شیر پایین رادیاتور شوفاژ مورد نیاز است و آیا تنظیم دستی بدون ابزار دقیق است؟

هنگام نحوه تنظیم شیر پایین رادیاتور شوفاژ استفاده از دماسنج لیزری برای اندازه ‌گیری دقیق اختلاف دمای رفت و برگشت در شیر ضروری است. در غیر این صورت، تنظیم دستی (لمس کردن) فقط می ‌تواند یک بالانس تقریبی ایجاد کند که ممکن است بهینه نباشد.

در صورت وجود نشتی شدید تعمیر شیر پایین رادیاتور توسط کاربر معمولی بدون بستن کامل سیستم وجود دارد؟

خیر. نشت شدید نشان ‌دهنده آسیب جدی به مغزی یا واشر اصلی است. هرگونه تلاشی برای تعمیر شیر پایین رادیاتور در این حالت بدون تخلیه فشار و قطع کامل جریان آب، خطرناک بوده و ممکن است به شکستن کامل شیر منجر شود.

علاوه بر فرسودگی واشر دیگر علت آب دادن شیر پایین رادیاتور شوفاژ که مربوط به کیفیت نصب اولیه است، چیست؟

یکی از شایع ‌ترین علت آب دادن شیر پایین رادیاتور شوفاژ که به نصب مربوط می‌ شود، عدم استفاده کافی یا صحیح از نوار تفلون روی رزوه شیر هنگام نصب است. همچنین، سفت کردن بیش از حد یا کمتر از حد مورد نیاز مهره‌ ها نیز باعث نشت می‌ شود.

آیا  تنظیم شیر پایین رادیاتور شوفاژ باید هر سال تکرار شود یا این تنظیمات دائمی هستند؟

تنظیمات بالانس رادیاتورها معمولاً پس از تخلیه و پر کردن مجدد سیستم یا پس از نصب رادیاتور جدید لازم است. در شرایط عادی و بدون جابجایی منابع حرارتی این تنظیمات معمولاً دائمی هستند، اما به دلیل رسوب ‌گیری تدریجی در طول سال‌ها نیاز به بازبینی داشته باشند.